Thom Yorke – Tomorrow’s Modern Boxes

Tomorrow's Modern BoxesAls je van één ding zeker kunt zijn wat Thom Yorke betreft, is het wel dat je bij hem nooit ergens echt zeker van kunt zijn. Zo ook met zijn tweede soloplaat Tomorrow’s Modern Boxes. Die plaat kwam als een grote verrassing plotseling op het internet te staan, te downloaden voor omgerekend €4,86. Tegelijkertijd is het eigenlijk helemaal niet zo’n verrassing: wie anders dan Thom Yorke zou zijn nieuwe album plotseling online aanbieden voor een paar euro, via een nieuw systeem ontwikkeld in samenwerking met downloadsite BitTorrent?

Zo doet de frontman van Radiohead eigenlijk precies wat we van hem en zijn band ondertussen al wel gewend zijn. In 2000 kwam Radiohead met Kid A, een abstracte, elektronische plaat waar gitaren grotendeels ontbraken. Dit kwam van een band die op dat moment bekend stond als misschien wel de grootste gitaarband van de wereld, en grote hits had gescoord met ‘Karma Police’, ‘Paranoid Android’ en ‘No Suprises’. In 2007 bracht de band het album In Rainbows online uit, dat te downloaden was voor een prijs die de consument zelf kon bepalen. En vorig jaar nog stond Thom Yorke op de planken van de Heineken Music Hall met een nieuwe band: Atoms For Peace. In de gelederen: Flea, de bassist van Red Hot Chili Peppers. Wie had gedacht dat die twee elkaar überhaupt kenden?

Dat de heer Yorke de wereld nogal eens verrast, mag dan ook eigenlijk geen verrassing meer zijn. Nu is daar dus Tomorrow’s Modern Boxes, Thom Yorke’s tweede soloplaat, die wordt uitgebracht nadat de zanger vooral in het nieuws is geweest door geuite kritieken op streamingdienst Spotify. Die uitte hij samen met producer en mede-Atoms For Peace-bandlid Nigel Godrich kort na het uitbrengen van het AFP-album Amok. Dat album heeft kort op Spotify gestaan, maar al snel besloten de heren Yorke en Godrich alles van de band van de dienst te verwijderen, en daarbij gelijk Yorke’s eerste soloplaat The Eraser uit 2006. Verschillende artiesten vielen hen bij, waaronder Four Tet, die ook besloot al zijn materiaal van Spotify te verwijderen.

Tomorrow’s Modern Boxes staat dan ook niet op Spotify. Het album is digitaal alleen te verkrijgen via BitTorrent’s “pay-gate”-toepassing. Daarmee heeft Thom Yorke zelf alle rechten in handen en natuurlijk ook het overgrote deel van de inkomsten. Het album werd in de eerste zes dagen al meer dan een miljoen keer verkocht, wat hem dan ook al meer dan vier miljoen euro opleverde. Yorke en Godrich hebben met dit betaalsysteem via BitTorrent voor ogen dat artiesten het heft in eigen handen kunnen nemen en niet afhankelijk zijn van ‘gatekeepers’ als platenmaatschappijen. Voor Yorke lijkt deze verkoopmanier behoorlijk lucratief, maar hij is dan ook een gevestigde naam. Het is de vraag of beginnende artiesten beter af zijn met BitTorrent dan met het bereik van een platenmaatschappij, maar dat zal de toekomst wellicht uitwijzen.

Genoeg over de natuurlijk weer bijzondere manier van uitbrengen: laten we het over de muziek hebben. Op het eerste gehoor lijkt deze niet zo verrassend en spannend als de manier van uitbrengen: we horen op opener ‘A Brain In A Bottle’ een haperende sample, gevolgd door een stevige beat à la Modeselektor en dan al snel Yorke’s karakteristieke hoge zangstem. Het is iets wat we de man al vaker hebben horen doen, en dan in het bijzonder op het vorig jaar uitgebrachte Amok van Atoms For Peace. Toch werkt het weer waanzinnig goed en zeker na meerdere luisterbeurten ontvouwt de simpele pracht van het nummer: twee maten nadat de zang is gestart wordt deze in echo gedompeld en wordt je als het ware in het nummer (en album) gezogen. Tegelijkertijd zorgt de dreunende beat ervoor dat je gelijk wakker wordt geschud, karakteriserend voor de manier waarop Yorke dit album de wereld in bracht.

Door met ‘Guess Again!’, een nummer gekenmerkt door zijn dwarse beat gemaakt door niemand minder dan Radiohead-bassist Colin Greenwood. Het is één van de meer experimentele nummers op Tomorrow’s Modern Boxes, waarbij Thom Yorke in een diepe, lage stem zingt die we in zijn gehele oeuvre nog niet eerder hoorde (behalve misschien op Björk-samenwerking ‘I’ve Seen It All’). Naast de stem van Yorke en Greenwood’s beat horen we in het nummer niets anders dan een piano. Zo blijft het ondanks zijn snelle ritme een sober nummer, iets wat over veel nummers op deze plaat gezegd kan worden. Derde nummer ‘Interference’ is ook weer zo’n abstract, sober nummer waarin we eigenlijk niets anders horen dan een aantal spaarzame regels zang van Yorke en verder vooral veel vage synthgeluiden. Het nummer is haast te vergelijken met Radiohead’s instrumentale ‘Treefingers’ (van album Kid A), maar in dit geval wel met zang. Het is een mooi intermezzo na de vrij stevige eerste twee nummers, maar op zichzelf geen bijzonder sterk nummer.

‘The Mother Lode’ is vervolgens wel één van de sterkste nummers op de plaat. Nerveuze pianoakkoorden, een helder zingende Thom Yorke en dan ook weer zo’n druk drumritme. Het voelt ook als het nummer dat het meest ‘af’ is. Geen van de nummers op deze plaat hebben duidelijke verzen of refreinen en soms voelen deze dan ook soms een beetje aan als demo’s maar ‘The Mother Lode’ is een nummer met een duidelijke kop en staart. Hierna is ‘Truth Ray’ weer net zo’n nummer als ‘Interference’: vage synths, spaarzame drums en een paar regels tekst van Yorke.

Voor wie niet zit te wachten op abstracte pianonummers is daar het sterk op James Holdens werk lijkende ‘There’s No Ice (For My Drink)’: de onmiskenbare “floorfiller” van Tomorrow’s Modern Boxes, al kan het nummer daar nog maar net voor doorgaan. Ook dit nummer is weer behoorlijk abstract, maar zou door zijn doffe, dreunende beat zeker niet misstaan in de clubscene. Naast die technobeat horen we synths en Yorke’s vocals die volledig worden vervormd. Geen woord is verstaanbaar en Yorke’s stem doet hier louter dienst als instrumentatie. Één van de spannendste nummers van de plaat, die tegelijk laat zien dat Thom Yorke nog altijd diep in de elektronica zit. Met nummers als deze laat hij horen prima mee te kunnen met de spannendste elektronicaproducers van deze tijd, al lijkt hij er wel net achteraan te hollen.

Na ‘There’s No Ice (For My Drink)’ volgt het korte instrumentale intermezzo ‘Pink Section’, dat een voorbode vormt voor de afsluiter en misschien wel het mooiste nummer van de plaat ‘Nose Grows Some’. Ook dit nummer is er weer één die duidelijk op AFP’s Amok had kunnen staan, en misschien is dit nummer ook wel een overblijfsel van de opnamesessies voor dat album. De vage samples van ‘Pink Section’ gaan op deze afsluiter langzaam over in een simpele beat, waarna we wederom alleen synths en Yorke’s stem horen. Heel spaarzaam en sober zoals de meeste nummers op het album, maar wel weer wonderschoon.

Zo is Tomorrow’s Modern Boxes een album waarop Thom Yorke laat horen hoe sterk hij geïnspireerd is door hedendaagse elektronische muziek zoals bijvoorbeeld James Holdens ijzersterke plaat The Inheritors van vorig jaar. Vooral ‘There’s No Ice (For My Drink)’ had haast op dat album kunnen staan. Verder horen we vooral veel bijzonder kalme pianoballades en werk dat lijkt te zijn overgebleven van de Atoms For Peace-sessies. Zo lijkt het alsof er voor deze plaat allerlei overgebleven nummers van her en der zijn samengevoegd, maar zo voelt het niet wanneer je de plaat opzet. Bij elkaar vormt het een compact maar zeer sterk geheel dat zich na meerdere luisterbeurten volledig in je brein nestelt. Al met al is Tomorrow’s Modern Boxes toch geen wereldschokkend album, daarvoor hebben we te veel al eerder gehoord. Voor de geduldige luisteraar of doorgewinterde Radiohead/Thom Yorke-fan is het echter een niet te missen parel van een plaat.