Murakami Weekend 2018

Het blijft bijzonder. De eerste vertaling van de nieuwe Haruki Murakami komt in het Nederlands. De Japanse auteur wiens eerste druk in thuisland al een miljoen bedraagt is ook in Nederland populair. Zo populair dat uitgeverij Atlas Contact niet alleen wereldwijd de eerste vertaling regelt, maar ook tweeduizend bezoekers voor een weekend naar de schitterende locatie ss Rotterdam weet te trekken. Het grote feest draait om De moord op Commendatore deel 2 Metaforen verschuiven, dat vrijdag uitkwam.

murakami-1

Rond het middaguur staat het in maritiem uniform gestoken personeel van het schip massaal klaar om de bezoekers (denk aan de standaard museumbezoekers, blank, oud/jonge hipsters en hoogopgeleid) de weg te wijzen. Dat is nodig, maar gelukkig blijft het meeste zich op twee dekken af te spelen.

Het is wachten op de grote massa, maar de Murakami-playlist samengesteld door Peter Buwelda trekt al een volle Grand Ballroom.

murakami-2

Drukte in de grote zaal

Desalniettemin zitten er genoeg mensen in de Queen’s Lounge klaar voor een uitleg over Murakami en games door schrijver en voormalig NRC-journalist Niels ‘t Hooft. Van alle presentaties vandaag lijkt ‘t Hooft zich het meest voorbereid te hebben en geeft een inspirerend college over de schrijver die op het eerste gezicht met gamen te maken heeft. Aan de hand van zes thema’s (waaronder realistische fantasie, parallele werelden, first person en speler vs programmeur) geeft ‘t Hooft aan hoe de auteur gebruik maakt van mechanieken die ook in games terugkomen of hoe makers van games door Murakami zijn beïnvloed. Niet alle vergelijkingen snijden evenveel hout (dat wordt ook schuchter toegegeven) maar het is een leuk, origineel en verhelderend verhaal. Voor wie meer wil lezen, hier de achtergrondinformatie.

Omdat het over games tot het einde boeiend is mis ik het gesprek met Auke Hulst. De andere Nederlander wie het ooit gelukt is Murakami te spreken te krijgen is Arjan Pieters. In 2010 sprak hij hem in Tokio voor de Volkskrant. Het relaas hiervan is hilarisch, het verhaal gaat van Oslo naar Tokio met een sok met een gat erin. Nog grappiger wordt het als Peters een lezersmail voorleest met wat kritiek op het interview.

Buwelda wordt nogmaals aan de tand gevoeld, ditmaal door Pieter van der Wielen over de connectie tussen Murakami en Amerika. Zijn encyclopedische kennis maakt het tot een wat droge sessie van tijd tot tijd, maar de invloed van muziek en vertaalwerk op Murakami worden wel heel goed uitgelegd en waarom Murakami daarom niet per se een Japanse schrijver is. Tussendoor gaat het over het lijvige nieuwe boek van Buwelda dat in september eindelijk uit gaat komen. Jasper Krabbé trekt ondertussen het grootste publiek van de dag tot nu toe (alleen Matthijs van Nieuwkerk en Wilfried de Jong gaan er later overheen) met zijn college over Japanse kunst met verschrikkelijke mooie afbeeldingen over bijvoorbeeld het super flat-genre en de lucratieve kanten van dit type kunst.

Wim Helsen doet een dubbele live-sessie van Winteruur en steelt onmiddellijk de show met een hilarische grap over hond Boris uit het programma. Gasten zijn dichteres Ellen Deckwitz en rapper Pepijn Lanen (Faberyayo). Deckwitz leest de opening van ‘Sputnikliefde’ voor en gaat in op twee literaire trucs van Murakami te weten zijn gebruik van cliffhangers en zijn beeldspraak. Je hoort dat ze een dichter is, want met name de beeldspraak komt prachtig uit de verf. Lanen worstelt wat meer, dit had hij ook toen hij vorige week te gast was bij Helsen om Spinvis te bespreken maar toen kwam hij er uiteindelijk in. Vandaag komt het wat minder uit de verf, wat ik persoonlijk jammer vind voor iemand die in ‘Dikke Reet’ al rapte over Murakami of met Stippenlift het geweldige Japans georiënteerde Chaos In Het Universum uitbracht. Helsen weet Lanen goed uit te laten leggen waarom het korte fragment uit deel 1 van De moord op Commendatore met de rare manier waarop personages reageren (of juist niet) zo indrukwekkend is.

Winfried Baijens doet al de hele dag goed werk maar zijn interview met Anna Drijver, Philip Huff en Nina Weijers (drie namen die behoren tot de culturele top van de Nederlandse dertigers) is het hoogtepunt van de dag. Alledrie lezen ze een stuk voor, Drijver met de essentiële passage over de grot uit het nieuwe boek, Weijers over hardlopen en Huff over de melancholie van ‘Norwegian Wood’. Helaas sneeuwt de eerste in het gesprek over de aantrekkingskracht van Murakami iets onder maar met name het charmante samenspel tussen Huff en Baijens en de gevatheid van Weijers zijn subliem. In dit gesprek komt voor het eerst heel duidelijk het volledige spectrum van de aantrekkingskracht van Murakami naar voren: magisch realisme, Amerikaanse invloeden en de suffe, nietsnutten van mannen. Sowieso drie mensen om komende tijd goed in de gaten te houden, met name vanwege de opvolger van Weijers’ De Consequenties.

De voorleessessie van Georgina Verbaan gaat niet door vanwege ziekte, maar haar vervanger Carolien Borgers maakt van hoofdstuk 32 uit Kafka op het Strand ook iets moois. Jammer dat ze er op een zinnetje bij de afsluiting na niks over vertelt. Nee, neem dan Wim Helsen, die leest de proloog voor uit De moord op Commendatore en onderbreekt zichzelf telkens om te vertellen wat er bij hem opkomt. Het heeft niets te maken met de tekst, deze is door de lange uitweidingen onnavolgbaar, maar na het verhaal over de hit van Louis Neefs en zijn interpretatie daarop vergeef je alles.

De presentatie van kunstenares Tinkebell over haar verblijf in Fukushima is niet even goed te volgen. Als zij uitlegt hoe straling werkt (en met boeken smijt) bijvoorbeeld. Maar met name de filmpjes over haar bezoeken aan de stralingsgebieden en de meegebrachte snoepjes maken wel indruk. Bij de uitgeverij volgt dit jaar een boek met haar relaas, later nog een documentaire en uiteindelijk nog een kunstwerk in Japan zelf. Daarna nog even dringen in de After Dark-concertzaal waar The Kik er voor het eerst meer dan twee man en een paardenkop naar binnen weet te trekken. De vlammende afsluiting van de show met onder andere ‘Een Lach En Een Traan’ is ijzersterk en lekker na een hele dag luisteren.

Scherp moeten we dan weer zijn bij de Grote Murakami Quiz waar men getuige de jolige sfeer heel veel zin in heeft. De vlaggetjes vinden dan ook grif aftrek en zeker met het makkelijke begin (de titel van het debuut, welke carrière koos hij waar zijn ouders tegen waren, hoe heette zijn nachtclub) blijven er genoeg deelnemers in de race. Maar het wordt al snel moeilijker en de twee winnaars kunnen of goed gokken of weten echt heel veel van deze Japanse grootheid. Met de serieuze presentatie van Jelle Brandt Corstius over de clichés voorbij komt er voor ons een einde aan deze geweldige dag (terwijl het feest tot laat duurt en op zondag ook nog doorgaat).

Het succes van het eerste Murakami-festival in 2014 voor het verschijnen van De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren is niet dunnetjes maar groots overgedaan. Het is bijzonder om te zien op hoeveel manieren deze auteur verschillende mensen en disciplines weet te beïnvloeden en het is een heuse prestatie van de uitgeverij om het op deze manier succesvol aan te pakken. En nu lezen allemaal!

Foto’s via de organisatie