RY X @ Paradiso, Amsterdam

Waar de Australische singer-songwriter RY X een jaar geleden nog met The Amsterdam Chamber Orchestra in Carré stond, presenteert hij dit jaar op 1 maart zijn nieuwe plaat Unfurl met ‘slechts’ zijn eigen band. De opvallende Ry Cumming, de man achter RY X, weet altijd vanaf het begin van een show te boeien. Met een flink aantal kaarsen en een groot wit doek op de achtergrond is de interesse in ieder geval vanaf het begin gewekt. Wat heeft deze interessante artiest vanavond voor ons in petto?

Bij zijn vaste openingsact Hannah Epperson vindt het publiek het in elk geval belangrijker om even bij te kletsen dan te luisteren naar de kunstzinnige vioolmuziek. Toegegeven: Epperson maakt experimentele nummers die je, wanneer je ze niet kent, wellicht wat lastig kunt verwerken wanneer je net de poptempel van Nederland binnenloopt. Toch is het ronduit asociaal te noemen om een artiest op die manier te ‘verwelkomen’. Gelukkig gaf Epperson zelf aan het eind van haar set aan dat ze al was gewaarschuwd voor de zogeheten Dutch Disease, helemaal op een vrijdagavond in Amsterdam. Wat dat betreft viel het haar mee en was ze alsnog dankbaar. Bijzonder wel, gezien het volume van het geroezemoes.

Wanneer de lampen van de Grote Zaal van Paradiso na een korte set change gedimd worden, wordt het ge-ssht door de hele zaal harder. Blijkbaar wil men wél dat het stil is tijdens het hoofdprogramma. Gelukkig maar, maar een beetje hypocriet is het wel. RY X komt op in een gewaad in aardse kleuren en op zijn hoofd draagt hij een hoed. Normaal gesproken onbelangrijk zou je denken, bij Ry is het een onderdeel van zijn totale plaatje. De kaarsen branden, de bandleden hebben zich verzameld op het podium; tijd om te beginnen. Het prachtige oudere nummer ‘Sweat’ wordt als eerst ingezet, waarna ‘Salt’ en ‘Shortline’ volgen. Stuk voor stuk parels van tracks, waarbij de bass soms net iets te hard staat. Hoewel dit nog de meest langzame nummers van de setlist  zijn (de toegift niet meegerekend), merk je hier al dat het een ander concert dan anders is. Net iets harder, net iets meer. Dat past goed in de lijn van Ry’s nieuwe album, waar hij niet vies is van wat beats en experimentele tunes.

Na, precies op de helft, het dromerige hitje ‘Berlin’ te hebben gespeeld (een kortere versie, dat wel) verandert de koers. Bij het nieuwe ‘Body Sun’ wordt Hannah uitgenodigd op het podium. In het begin lijkt het een prachtig rustig samenspel te worden: de klanken van de piano in combinatie met de zachte stem van Ry en de fijne vioolklanken van Hannah. Tot het middenstuk voorbijkomt: op het album al een song met tempo, live helemaal. Dat geldt ook voor het nieuwe ‘Untold’, waarbij de relaxte beats zelfs wat weg hebben van de nummers van Burial of Apparat. Het publiek vindt het fantastisch; wie is deze soort van muzikale Jezus in gewaad met zijn nieuwe tracks? Er wordt hier en daar zelfs gedanst en de handen gaan de lucht in. Wie had dat vorig jaar nog gedacht bij RY X?

Natuurlijk wordt het nergens te heftig, het blijft RY X maar dan met een nieuw jasje. Of nee; eerder een nieuwe bodywarmer. Want zodra hij als laatste nummer ‘Howling’ inzet, wederom samen met Hannah, hebben we allemaal weer een beetje dat oude bekende gevoel. Als encore ‘Only’ spelen, maakt de avond helemaal compleet. Het brengt ons terug naar het begin van de set vol kalmte, rust en sereniteit. In ‘Only’ laat hij zien en horen hoe kwetsbaar zijn muziek nog steeds is, ook al heeft hij er vlak voor een – voor hem en voor het publiek – nieuwe stijl in gegooid. Dat is ook te horen aan hoe stil het op dat moment in de zaal is, op de persoon die het een goed moment vond om glazen op te halen (inclusief flashlight op zijn telefoon) tijdens exact het meest kalme nummer van de avond na.

De kaarsen; ze klopten. De opbouw van de set; perfect. De afwisseling in nummers; ook top. Hoewel Ry slechts tien nummers in anderhalf uur heeft gespeeld, voelt het als een complete avond. Er was zichtbaar en hoorbaar een thema in de set te vinden. Waar de meeste artiesten willekeurig hun hits afwisselen met nieuw werk, voelde dit bijna als een filmisch muziekstuk met een opbouwend verhaal. Ook van het witte doek werd vanaf de helft van de set fraai gebruik gemaakt met magische visuals. Hij speelde slechts vier nummers van zijn nieuwe album, waarvan er drie bijna experimenteel genoemd mogen worden. Opvallend, omdat het toch de tour voor zijn nieuwe plaat betreft. Wellicht wilde hij eerst bekijken hoe het publiek zijn vernieuwde set zou ontvangen? Hoe dan ook: hoewel ik juist erg fan ben van zijn oude, en meer rustige platen, ben ik na deze show wel erg benieuwd wat de toekomst hem én ons gaat brengen wat betreft zijn muziek. Fijn begin van het weekend zo.